Türk Devletleri Teşkilatı
22 Nisan 2026
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), Türk Devletleri arasında kapsamlı işbirliğini güçlendirmek amacıyla 3 Ekim 2009 tarihli Nahçıvan Anlaşması ile Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi (Türk Konseyi) olarak kurulmuştur. 12 Kasım 2021 tarihinde İstanbul’da düzenlenen 8. Zirvede, Türk Devletleri Teşkilatı olarak yeniden yapılandırılarak uluslararası bir örgüt niteliği kazanmıştır.
Teşkilatın kurucu üyeleri Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye`dir. Ekim 2019'da Bakü'de gerçekleştirilen 7. Zirve sırasında Özbekistan Teşkilata tam üye olarak katılmış ve TDT’nin üye sayısı 5’e yükselmiştir. Ayrıca, Macaristan, 2018 yılında Kırgızistan'da düzenlenen TDT 6.Zirvesinde; Türkmenistan, Kasım 2021'de Türkiye'de düzenlenen TDT 8. Zirvesi'nde; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kasım 2022’de Özbekistan’da düzenlenen TDT 9.Zirvesinde; Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ise 3 Kasım 2023 tarihinde Kazakistan’da düzenlenen 10. TDT Zirvesi'nde Devlet Başkanları Konseyi kararı ile TDT’e gözlemci üye olarak katılmıştır.
Örgütün amaçları ve yapısına ilişkin bilgiler https://www.turkicstates.org/tr sayfasında yayınlanmaktadır.
Örgüt Çatısı Altında Bakanlığımız Faaliyetleri:
Teşkilatın kuruluşundan bu yana, “Türk Dünyası 2040 Vizyon” ve “TDT 2022-2026 Stratejisi” temel belgeleri doğrultusunda üye ve gözlemci ülkeler arasında ekonomik işbirliğini derinleştirme ve geliştirme amacıyla TDT Ekonomik İşbirliği Çalışma Grubu, TDT Ticaret ve Ekonomiden Sorumlu Bakanlar Toplantıları ve Gümrük İdareleri Başkanları Toplantıları düzenlenmekte olup söz konusu mekanizmalarda ülkemiz, Ticaret Bakanlığı tarafından temsil edilmektedir.
TDT çatısı altındaki Bakanlığımız faaliyetleri kapsamında; 12 Kasım 2021 tarihinde İstanbul’da düzenlenen 8. Zirvede; üye devletler, Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridorunun tüm potansiyelinden yararlanmak için gümrük ve idari usulleri kolaylaştırmayı ve sınır geçiş işlemlerinin uyumuna ve sadeleştirilmesine katkı sağlayacak Kervansaray Projesi çerçevesinde gümrük işbirliği ile İpek Yolu'nu canlandırma hususunda mutabık kalınmıştır.
11 Kasım 2022 tarihinde Semerkant'ta düzenlenen TDT 9. Zirvesinde üye devletlerce TDT “Ticaretin Kolaylaştırılması Stratejisi” kabul edilmiştir. Bu belgenin hükümleri doğrultusunda TDT bünyesinde “Ticaretin Kolaylaştırılması Komitesi” (TKK) kurulmuştur. Aynı zirvede; “TDT Üyeleri arasında Basitleştirilmiş Gümrük Hattı kurulmasına ilişkin Protokol” imzalanmıştır.
6 Kasım 2024 tarihinde Bişkek’te gerçekleştirilen TDT 11. Zirvesinde “TDT Üye Ülke Hükümetleri Arasında Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması-DEPA” imzalanmıştır. Anlaşma çerçevesinde: kağıtsız ticaret, elektronik faturalandırma, hızlı teslimat hizmetleri, elektronik ödemeler gibi farklı konular detaylı hükümlerle düzenlenmiştir.
Ayrıca, “TDT Üye Ülke Hükümetleri Arasında Sürdürülebilir Kalkınma için Hizmetler ve Yatırımların Kolaylaştırılması Anlaşması-SIFA” taslağı oluşturulmasında üye ülkeler mutabık kalmıştır.
6-8 Eylül 2025 tarihlerinde gerçekleştirilen TDT Gümrük İdareleri Başkanları 11. Toplantısında “TDT Gümrük İdareleri Arasında Risk Yönetimi Alanında İşbirliği Mutabakat Zaptı”, “TDT Gümrük Laboratuvarı Alanında İşbirliği Mutabakat Zaptı” ve “TDT Üye Devletlerinin Gümrük İdaresi Başkanları tarafından TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi'nin (1975/Cenevre) 11 sayılı Ek'inin Uygulanması Hakkında Ortak Açıklama” metinleri imzalanmıştır.
Teşkilatın kurucu üyeleri Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye`dir. Ekim 2019'da Bakü'de gerçekleştirilen 7. Zirve sırasında Özbekistan Teşkilata tam üye olarak katılmış ve TDT’nin üye sayısı 5’e yükselmiştir. Ayrıca, Macaristan, 2018 yılında Kırgızistan'da düzenlenen TDT 6.Zirvesinde; Türkmenistan, Kasım 2021'de Türkiye'de düzenlenen TDT 8. Zirvesi'nde; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kasım 2022’de Özbekistan’da düzenlenen TDT 9.Zirvesinde; Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ise 3 Kasım 2023 tarihinde Kazakistan’da düzenlenen 10. TDT Zirvesi'nde Devlet Başkanları Konseyi kararı ile TDT’e gözlemci üye olarak katılmıştır.
Örgütün amaçları ve yapısına ilişkin bilgiler https://www.turkicstates.org/tr sayfasında yayınlanmaktadır.
Örgüt Çatısı Altında Bakanlığımız Faaliyetleri:
Teşkilatın kuruluşundan bu yana, “Türk Dünyası 2040 Vizyon” ve “TDT 2022-2026 Stratejisi” temel belgeleri doğrultusunda üye ve gözlemci ülkeler arasında ekonomik işbirliğini derinleştirme ve geliştirme amacıyla TDT Ekonomik İşbirliği Çalışma Grubu, TDT Ticaret ve Ekonomiden Sorumlu Bakanlar Toplantıları ve Gümrük İdareleri Başkanları Toplantıları düzenlenmekte olup söz konusu mekanizmalarda ülkemiz, Ticaret Bakanlığı tarafından temsil edilmektedir.
TDT çatısı altındaki Bakanlığımız faaliyetleri kapsamında; 12 Kasım 2021 tarihinde İstanbul’da düzenlenen 8. Zirvede; üye devletler, Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridorunun tüm potansiyelinden yararlanmak için gümrük ve idari usulleri kolaylaştırmayı ve sınır geçiş işlemlerinin uyumuna ve sadeleştirilmesine katkı sağlayacak Kervansaray Projesi çerçevesinde gümrük işbirliği ile İpek Yolu'nu canlandırma hususunda mutabık kalınmıştır.
11 Kasım 2022 tarihinde Semerkant'ta düzenlenen TDT 9. Zirvesinde üye devletlerce TDT “Ticaretin Kolaylaştırılması Stratejisi” kabul edilmiştir. Bu belgenin hükümleri doğrultusunda TDT bünyesinde “Ticaretin Kolaylaştırılması Komitesi” (TKK) kurulmuştur. Aynı zirvede; “TDT Üyeleri arasında Basitleştirilmiş Gümrük Hattı kurulmasına ilişkin Protokol” imzalanmıştır.
6 Kasım 2024 tarihinde Bişkek’te gerçekleştirilen TDT 11. Zirvesinde “TDT Üye Ülke Hükümetleri Arasında Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması-DEPA” imzalanmıştır. Anlaşma çerçevesinde: kağıtsız ticaret, elektronik faturalandırma, hızlı teslimat hizmetleri, elektronik ödemeler gibi farklı konular detaylı hükümlerle düzenlenmiştir.
Ayrıca, “TDT Üye Ülke Hükümetleri Arasında Sürdürülebilir Kalkınma için Hizmetler ve Yatırımların Kolaylaştırılması Anlaşması-SIFA” taslağı oluşturulmasında üye ülkeler mutabık kalmıştır.
6-8 Eylül 2025 tarihlerinde gerçekleştirilen TDT Gümrük İdareleri Başkanları 11. Toplantısında “TDT Gümrük İdareleri Arasında Risk Yönetimi Alanında İşbirliği Mutabakat Zaptı”, “TDT Gümrük Laboratuvarı Alanında İşbirliği Mutabakat Zaptı” ve “TDT Üye Devletlerinin Gümrük İdaresi Başkanları tarafından TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi'nin (1975/Cenevre) 11 sayılı Ek'inin Uygulanması Hakkında Ortak Açıklama” metinleri imzalanmıştır.